-เรื่องของผู้หญิง “ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine)-ผู้หญิงฟังทางนี้ “ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) เกิดขึ้นได้อย่างไร?-“ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) โรคภัยใกล้ตัวที่ผู้หญิงควรรู้!-“ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) ไมเกรน-ผู้หญิง เกี่ยวข้องกันอย่างไร?

“โอ๊ยๆๆ!!! ปวดท้องไม่พอ ปวดหัวด้วย!”…“ทำไมมีประจำเดือนแล้วถึงปวดหัวนะ?”…

เชื่อว่าสาวๆ หลายคนที่มีประจำเดือน อาจเคยบ่นแบบนี้ออกมาก บางคนมีอาการปวดหัวอยู่บ่อยครั้ง และยิ่งปวดหนักๆ มากขึ้นในช่วงมีประจำเดือน เป็นไปได้นะคะว่า สาวๆอาจกำลังเป็น “ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) อยู่ค่ะ

“ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) คืออะไร?

“ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “Hormonal Migraine” หรือ “Hormone Headache” คือ อาการปวดหัวไมเกรนที่มีความเกี่ยวข้องกับช่วงที่มีประจำเดือนของผู้หญิง

อย่างที่เราทราบกันดีนะคะว่า งานวิจัยหลายต่อหลายชิ้นกล่าวตรงกันว่าผู้หญิงเป็นไมเกรนมากกว่าผู้ชาย เนื่องจากว่าอาการปวดไมเกรนไมเกรนนั้นมีความเชื่อมโยงกันกับฮอรโมนเพศของผู้หญิงนั่นเองค่ะ

สาวๆ ในวัยที่มีประจำเดือนแล้วมากกว่าครึ่งหนึ่งต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า ประจำเดือนเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดอาการปวดไมเกรน และก็มีแนวโน้มว่าจะปวดอย่างรุนแรงในบางคนด้วยนะคะ

ประเภทของไมเกรนช่วงมีประจำเดือน (Menstrual Migraine)  

อาการปวดไมเกรนในช่วงที่มีประจำเดือนจะแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ

1. ปวดไมเกรนที่เกี่ยวข้องกับประจำเดือน (Menstrual-related Migraine) ซึ่งมักจะเกิดอาการนำมาก่อนอาการปวดหัว และบางครั้งก็เกิดในช่วงเวลาอื่นที่ไม่เป็นประจำเดือนก็ได้ค่ะ 

2. ปวดไมเกรนในช่วงมีประจำเดือนเท่านั้น (Pure Menstrual) เป็นอาการปวดไมเกรนที่เกิดขึ้นในช่วงที่มีประจำเดือนโดยเฉพาะค่ะ หรือเกิดหลังจากมีประจำเดือนไปแล้วได้เหมือนกันค่ะ

ลักษณะอาการเมื่อปวด “ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) 

ลักษณะอาการปวดหัวจะเกิดขึ้นได้ทั้งแบบมีอาการนำ (Migraine with Aura) เช่น ตาแพ้แสง เหม็นกลิ่นบางอย่าง รู้สึกหิว อ่อนแรง เวียนศีรษะ บางคนเหงื่อออกมากผิดปกติหรือรู้สึกหนาว ผิวซีดจาง ปวดหนังศีรษะ อาจรู้สึกคลื่นไส้ ท้องเสีย หรือมีไข้

แต่มันก็เกิดอาการปวดแบบไม่มีอาการนำ (Migraine without Aura)ได้เหมือนกันนะคะ โดยสาวๆ อาจจะมีอาการปวดหัวได้ทั้งก่อน-ระหว่าง-หลังมีประจำเดือน รวมถึงช่วงที่มีการตกไข่ด้วย

อย่างไรก็ตามมีรายงานในวารสาร The Journal of Headache and Pain ระบุว่า อาการปวดไมเกรนช่วงที่รอบเดือนนั้นมีแนวโน้มว่าจะรุนแรงมากกว่าอาการปวดไมเกรนในช่วงปกติอีกนะคะ 

สาเหตุของอาการ “ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) 

จากการศึกษาถึงสาเหตุของอาการปวดไมเกรนในผู้หญิงพบว่า มีความเกี่ยวข้องกับระดับฮอร์โมรเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนที่ลดลงอย่างรวดเร็ว โดยมีผู้หญิงจำนวนมากถึง 19% ที่มีอาการปวดไมเกรนในช่วงที่มีประจำเดือน 

นอกจากนี้ ผู้หญิงที่มีอาการปวดไมเกรนช่วงมีรอบเดือนอย่างรุนแรง ยังมีความเกี่ยวข้องกับฮอรโมนชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า ฮอร์โมนพรอสตาแกลนดิน (Prostaglandin) โดยผู้ที่มีฮอร์โมนตัวนี้อยู่ในร่างกายสูง ก็จะมีอาการปวดอย่างรุนแรงเกิดขึ้น เพราะเจ้าฮอร์โมนพรอสตาแกลนดินนั้น มีความเกี่ยวข้องกับการบีบและหดรัดตัวของมดลูก ถ้ามีมากอาการปวดก็จะยิ่งมากตามไปด้วยนั่นเองค่ะ

นอกจากนี้ยังรวมไปถึง ผู้ที่ใช้ยาคุมกำเนินหรือทานฮอร์โมนสังเคราะห์ ผู้หญิงที่กำลังเข้าสู่วัยทองหรือผู้ที่กำลังจะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนก็จะมีอาการปวดไมเกรนได้เช่นเดียวกันค่ะ

รู้ได้อย่างไรว่าเป็น “ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) 

ณ ตอนนี้ ยังไม่มีวิธีใดที่สามารถตรวจวินิจฉัยอาการไมเกรนช่วงมีประจำเดือนที่แน่นอนได้ค่ะ 

ในทางการแพทย์แผนปัจจุบัน จะใช้วิธีการซักประวัติผู้ป่วยโดยละเอียด ร่วมกับการตรวจด้วย CT Scan หรือ MRI

แต่ทั้งนี้ก็ยังมีอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยให้เราสังเกตตนเองว่าเป็นไมเกรนช่วงมีประจำเดือนหรือไม่ นั่นคือการจดบันทึกไดอารีค่ะ

โดยให้สาวๆ บันทึกอาการปวดหัวที่เกิดขึ้นในช่วงมีประจำเดือน โดยแนะนำว่าให้จดบันทึกต่อเนื่องกันเป็นเวลาอย่างน้อย 3 เดือน ในช่วงที่สาวๆ กำลังมีประจำเดือน และจดวันที่มีอาการปวดหัวลงไปด้วย จะเป็นตัวบ่งบอกได้ดีทีเดียวว่า คุณกำลังเป็น “ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” อยู่หรือไม่ค่ะ?

โดยให้สังเกตอาการ 2 วันล่วงหน้าก่อนประจำเดือนมา ไปจนถึงวันที่ 3 ของการมีประจำเดือน ว่ามีอาการปวดหัวหรือไม่? หากเป็นอาการปวดไมเกรนช่วงที่มีประจำเดือนจริงๆ จะต้องมีอาการปวดต่อเนื่องกันในทุกๆ รอบเดือนอย่างน้อย 2-3 รอบเดือนติดกัน

นอกจากนี้ให้สาวๆ ลองสังเกตอาการช่วงระยะเวลาที่มีและไม่มีประจำเดือนคู่กันด้วยก็จะดีมากค่ะ 

แก้อาการปวด “ไมเกรนช่วงมีประจำเดือน” (Menstrual Migraine) ทำได้อย่างไร?

ในกรณีที่สาวๆ รู้ระยะเวลาของช่วงที่มีรอบเดือนและอาการปวดหัวไมเกรนที่แน่นอนอยู่แล้ว อาจไปปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำถึงวิธีการลดหรือป้องกันอาการปวดที่เหมาะสมได้นะคะ 

นอกจากนี้ แพทย์แผนปัจจุบัน อาจแนะนำให้ใช้ยาเคมีบางตัวที่เหมาะสม และมีฤทธิ์ช่วยบรรเทาอาการปวดลงหรือชะลออาการเจ็บปวดได้ ซึ่งส่วนมากก็จะต้องทานติดต่อกันเพียง 2-3 วัน ในช่วงที่มีรอบเดือน หรือทาน 2 วันล่วงหน้าก่อนมีประจำเดือน และ 3 วันหลังจากที่มีรอบเดือนแล้ว เช่น ยาที่ไม่ใช่สเตียรอยด์หรือกลุ่มยา NSAIDs ยาฟลาโวทริปแทน (Flavotriptan) ซอลมิทริปแทน (Zolmitriptan) 

อย่างไรก็ตาม การใช้ยาเคมีอาจเป็นสาเหตุให้เกิดอาการข้างเคียงตามมา รวมถึงการใช้ยาเกินขนาดได้ 

ดังนั้น วิธีหนึ่งที่สามารถบำบัดอาการปวดไมเกรนในช่วงที่มีประจำเดือนได้ดีอีกทางหนึ่ง คือ การใช้ธรรมชาติบำบัดค่ะ

ซึ่งการรักษาโดยธรรมชาติบำบัดก็มีหลากหลายวิธีนะคะ ทั้งการรับประทานอาหารที่มีฤทธิ์ช่วยยับยั้งอาการปวดไมเกรน เช่น วิตามินบี 2 หรือไรโบฟลาวิน แมกนีเซียม หรือพืชสมุนไพรบางชนิด เช่น ขิง ใบบัวบก เป็นต้น รวมไปถึงการลดความเครียดด้วยวิธีต่างๆ เช่น ฟังเพลง มองต้นไม้ที่มีสีเขียว ออกจากสิ่งเร้าที่กระตุ้นให้เกิดความเครียด เช่น เสียงดัง และออกกำลังกาย ก็จะช่วยให้สาวๆ ไม่ต้องทรมานจากอาการปวดหัวในช่วงที่มีประจำเดือนได้ค่ะ

อ่านบทความเพิ่มเติม 7 วิธี ป้องกันปวดไมเกรนช่วงรอบเดือน