-จากภาพยนตร์สู่เรื่องจริง อลิซอินวันเดอร์แลนด์ (Alice’s in Wonderland) กับอาการปวดศีรษะไมเกรน-ชาวไมเกรนต้องรู้ “โรคอลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม” (Alice in Wonderland Syndrome) กับโรคปวดหัวไมเกรน-เรื่องจริง อิงนิยาย… อลิซอินวันเดอร์แลนด์ (Alice’s in Wonderland) คืออาการของโรคไมเกรน!-มองเล็กเป็นใหญ่ ใหญ่เป็นเล็ก แบบอลิซอินวันเดอร์แลนด์ (Alice’s in Wonderland) เป็นอาการของโรคไมเกรนนะรู้ไหม?

เมื่อเอ่ยถึงนิยายแฟนตาซีชื่อดัง อย่าง อลิซอินวันเดอร์แลนด์  (Alice’s in Wonderland) หลายคนก็มักจะนึกถึงเด็กหญิงที่พลัดหลงไปในดินมหัศจรรย์ ที่เต็มไปด้วยสัตว์วิเศษมากมาย แม่มดตัวร้ายที่จ้องทำลายเมือง และการผจญภัยของหนูอลิซในดินแดนมหัศจรรย์

แต่คุณรู้ไหมคะว่า มันมีเรื่องจริงอย่างหนึ่งที่แฝงอยู่ในนิยายเรื่องนี้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับโรคปวดหัวไมเกรนอย่างเด่นชัด นั่นคือ อาการป่วยของ “โรคอลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม (Alice in Wonderland Syndrome) ค่ะ”

ถ้าอยากรู้ว่ามันเกี่ยวข้องกันอย่างไร ลองมาฟังทางนี้ดูค่ะ…

โรคอลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม (Alice in Wonderland Syndrome : AIWS) คืออะไร?

โรคอลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม (Alice’s in Wonderland Syndrome: AIWS) เป็นอาการผิดปกติอย่างหนึ่งที่เกิดขึ้นในระบบประสาทและสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้ ส่งผลให้การมองเห็นภาพต่าง หรือสิ่งรอบตัวผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริง ซึ่งจะเกิดเป็นครั้งๆ คราวๆ ไม่บ่อยนัก และแต่ละครั้งก็จะเป็นอยู่ไม่นานค่ะ

อย่างในเรื่อง อลิซอินวันเดอร์แลนด์ (Alice in Wonderland) ที่ตัวเอกของเรื่องอย่างอลิซที่ดื่มยาปริศนาแล้วทำให้ร่างกายของเธอมีขนาดเล็กลง และมองเห็นวัตถุสิ่งต่างๆ รอบข้างมีขนาดใหญ่ยักษ์กว่าตัวเธอเอง

อาการอลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม (Alice in Wonderland Syndrome: AIWS) เป็นแบบไหน?

ถ้าดูจากในภาพยนตร์ ก็พูดง่ายๆ ว่า คนที่มีอาการของโรคอลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม จะมองเห็นสิ่งของจากเล็กเป็นใหญ่ หรือใหญ่เป็นเล็กนั่นเองค่ะ

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น มันก็ยังมีอาการแปลกๆ แบบอื่นเกิดขึ้นด้วยเหมือนกันนะคะ โดยนักเขียนนิยายชาวสก็อตชื่อ เครก รัสเซลล์ เล่าว่า 

“…มีอยู่วันหนึ่ง ระหว่างที่เขาคุยกับภรรยาอยู่นั้น จู่ๆ ใบหน้าของภรรยาก็หายไปครึ่งหนึ่ง พอมองไปรอบๆ ตัว อ้าว! ทำไมส่วนเสี้ยวหนึ่งของโลก มันก็หายไปด้วยเหมือนกันล่ะ?”

นอกจากนี้ยังมีรายงานเพิ่มเติมอีกว่า มีชายวัย 50 กว่าๆ คนหนึ่ง ที่แพทย์ระบุว่าเขาเป็นโรค AIWS เนื่องจากมองเห็นไอคอนต่างๆ ในจอคอมพิวเตอร์ค่อยๆ กระโดดออกจากจอมาอยู่ด้านหน้าตนเองนานกว่า 10 นาที แล้วจึงค่อยๆ เลือนหายไปทางด้านขวาของเขา 

นอกจากนี้ ในปี 2016 มีการศึกษาในต่างประเทศรายงายว่าโรค AIWS ยังมีลักษณะอาการที่พบมากกว่า 42 อาการ ยกตัวอย่างเช่น 

• วัตถุเล็กกว่าความเป็นจริง (Micropsia) หรือใหญ่กว่าความเป็นจริง (Macropsia)
• ดวงตาใหญ่ผิดปกติ (Prosopometamorphopsia)
• ใบหน้าบิดเบี้ยว
• เส้นแนวตั้งกลายเป็นเส้นเอียง (Plagiopsia)
• สิ่งของดูแบนลงหรือเห็นเป็นภาพสองมิติ (Loss of Stereoscopic)
• เส้นตรงกลายเป็นคลื่น (Dysmorphopsia)
• แสงสว่างจ้าผิดปกติ
• สิ่งของเคลื่อนไหวได้เอง (Kinetopsia)
• เห็นภาพหลอน (Hallucination)
• เวลารอบๆ ตัวหรือการเคลื่อนไหวรอบตัวเร็วขึ้นหรือช้าลง (Time Distortion)
• ควบคุมแขนขาไม่ได้ (Loss of Limb Control or Loss of Coordination)
• ได้ยินเสียงแปลกๆ ทำให้รำคาญ หงุดหงิด (Sound Distortion)
• อ้วกอาเจียน รู้สึกคลื่นไส้

ที่เป็นเช่นนี้เพราะ มันเกิดความผิดปกติขึ้นในสมองค่ะ ส่งผลให้ประสาทการรับรู้บางอย่างผิดเพี้ยนไปชั่วขณะ แต่จะเกิดขึ้นไม่นานมาก คนไข้จะเห็นภาพหลอนผิดแผกไปจากของจริง มีขนาดหรือทิศทางที่ตรงกันข้ามกัน บางคนก็คาดเดาไม่ได้ว่า จริงๆ แล้ว สิ่งของเหล่านั้นมีขนาดเท่าไหร่กันแน่ค่ะ

Alice in Wonderland Syndrome กับไมเกรน เกี่ยวกันยังไง?

กลุ่มอาการ AIWS เป็นภาวะความผิดปกติทางระบบประสาทการรับรู้ ซึ่งพบได้ค่อนข้างน้อย ซึ่งในทางการแพทย์แผนปัจจุบันวินิจฉัยว่า “AWS เป็นหนึ่งในภาวะอาการนำหรืออาการออร่า ก่อนที่จะนำไปสู่อาการปวดหัวไมเกรน”

ที่แพทย์สรุปได้เช่นนี้ เป็นเพราะว่า ในปี 1955 นักจิตวิทยาท่านหนึ่งที่ชื่อ จอห์น ทอดด์ (Dr. John Todd) ได้พบอาการผิดปกติอย่างหนึ่งของคนไข้ไมเกรนจำนวน 8 ราย ที่ต่างคนต่างบอกเป็นเสียงเดียวกันว่า “เหมือนตัวเองเป็นอลิซในวันเดอร์แลนด์” เพราะพวกเขามักเห็นสิ่งของต่างๆ มีขนาดขยายใหญ่กว่าหรือหดเล็กกว่าความเป็นจริง แล้วจึงมีอาการปวดหัวตามมา

ทำให้โรค AIWS มีอีกชื่อหนึ่งว่า Todd’s Syndrome ตามชื่อของนักจิตวิทยาท่านนี้ นั่นเอง  

นอกจากนี้ คุณทอดด์ยังกล่าวอีกว่า เป็นไปได้สูงมากว่า ลูอิส คาร์โรลล์ (Lewis Carroll’s) ผู้แต่งเรื่อง อลิซอินวันเดอร์แลนด์ เอาประสบการณ์จริงของตนเองมาแต่งเป็นนิยาย 

เพราะในชีวิตจริงของแครร์รอล เขาเคยเขียนเล่าอาการป่วยของตนเองไว้ว่า เขามักจะ “ปวดหัวจนแทบคลั่ง” และยังมองเห็นภาพหลอนอยู่บ่อยๆ ค่ะ

ซึ่งทอดด์สันนิษฐานว่าอาการดังกล่าวนั้น น่าจะเป็นอาการปวดหัวไมเกรนอย่างรุนแรงของคาร์โรลล์เอง ที่ส่งผลกระทบไปยังระบบประสาทรวมถึงมีอาการไหลเวียนของเลือดไม่ดีพอ เลือดส่งไปเลี้ยงสมองได้ไม่ทั่วถึง และทำให้เขามองเห็นภาพหรือวัตถุต่างๆ มีขนาดแตกต่างจากความเป็นจริงอย่างมาก นั่นเป็นลักษณะของการเตรียมพร้อมก่อนเกิดอาการปวดหัวไมเกรน หรืออาจกล่าวได้ว่าเป็นอาการนำหรืออาการออร่าของโรคไมเกรนนั่นเองค่ะ 

อย่างไรก็ตาม อาการ AIWS ก็อาจเกิดขึ้นพร้อมๆ กันกับอาการปวดหัวไมเกรนได้เหมือนกันค่ะ และในผู้ป่วยบางราย ก็ไม่มีอาการปวดหัวตามมาเหมือนกันนะคะ ซึ่งเรียกว่าเป็น ไมเกรนเงียบ (Silent Migraine) นั่นเองค่ะ 

ข้อควรระวังในภาวะ “อลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม” (Alice in Wonderland Syndrome: AIWS)

ภาวะ AIWS แม้จะพบได้ค่อนข้างน้อย และฟังดูเหมือนว่ามันจะหายได้เอง ไม่อันตรายอะไร แต่จริงๆ แล้วมันมีสิ่งที่ระวังอยู่ด้วยนะคะ

หากมีอาการบ่อยมากๆ ทั้งปวดหัวตามหลังอยู่ตลอด บางทีมันอาจจะไม่ใช่อาการปวดไมเกรนเสมอไปนะคะ เพราะมันอาจกลายเป็นสาเหตุการเจ็บป่วยของโรคอื่นๆ ได้ เช่น ไข้สมองอักเสบจากไวรัส โรคลมบ้าหมู โรคลมชัก เป็นต้น ซึ่งต้องไปพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยอย่างละเอียด

นอกจากนี้ให้ลองสังเกตและจดบันทกอาการด้วยค่ะว่า แต่ละครั้งเป็นนานเท่าไหร่ ก่อนเป็นเกิดอะไรหรือทำอะไรอยู่ แล้วหลังจากที่อาการหายไป เกิดอะไรขึ้น หรืออาการหายไปเอง หรือเหตุอะไรที่ทำให้มันหายไป เพราะมันจะเป็นตัวช่วยให้เราได้รู้ถึงสาเหตุและการป้องกันอาการได้อย่างถูกต้องนั่นเองค่ะ

โรค “อลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม” (Alice in Wonderland Syndrome: AIWS) รักษาได้ไหม?

โรค AIWS ยังไม่มีทางรักษาได้ด้วยยาเคมีในทางการแพทย์แผนปัจจุบัน แต่มีวิธีหลีกเลี่ยงหรือป้องกันได้ เช่น การนอนหลับพักผ่อน ออกจากสิ่งเร้าหรือปัจจัยกระตุ้น ก็จะสามารถหายจากอาการดังกล่าวได้เอง เช่น

• พักผ่อนให้เพียงพอ
• กำหนดปรับลมหายใจ หรือนั่งสมาธิ
• รับประทานผลไม้ ผักต่างๆ ไข่ เป็นหลัก
• ทานอาหารมื้อเล็กๆ ประมาณ 5-6 มื้อต่อวัน
• งดแอลกอฮอลล์
• ออกจากภาวะเครียด หรือสิ่งที่ทำให้ปวดหัว เช่น เสียงดัง อากาศร้อน 

จากที่ฟังดูแล้ว หลายคนก็อาจรู้สึกกังวลอยู่บ้างใช่ไหมคะเกี่ยวกับอาการ “อลิซอินวันเดอร์แลนด์ซินโดรม” (Alice in Wonderland Syndrome: AIWS) เพราะถึงแม้ว่ามันจะพบได้น้อยในผู้ป่วย และหายได้เองโดยไม่ต้องทานยารักษา แต่กระนั้นมันก็อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคอื่นๆ ได้ 

ดังนั้น ผู้ป่วยไมเกรนทุกคนควรดูแร่างกายของตนเองให้แข็งแรงอยู่เสมอนะคะ เมื่อมีอาการในลักษณะของ AIWS ก็ควรสังเกตเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง หรือหากมีอาการบ่อยๆ และปวดหัวมากๆ ก็อาจไปตรวจกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านก็ได้เผื่อว่าอาจเป็นโรคร้ายแรงอย่างอื่นค่ะ 

แต่ทั้งนี้ก็อย่าลืมดูแลตนเองกันด้วย เลือกรับประทานอาหาร 5 หมู่หลากหลาย หมั่นออกกำลังกายตามความเหมาะสม หลีกเลี่ยงสิ่งเร้าหรือตัวกระตุ้นให้เกิดอาการเจ็บป่วย ก็จะช่วยให้คุณห่างไกลจากโรคภัยได้ค่ะ

ครั้งหน้าเราจะนำความรู้ดีๆ เกี่ยวกับไมเกรนมาฝากทุกคนอีก ก็ฝากติดตามกันด้วยนะคะ…

อ่านบทความเพิ่มเติม รู้ไหม? ไมเกรนเงียบ (Silent Migrainre) ไม่จำเป็นต้องปวดหัวก็ได้!