อาการปวดไมเกรน มักมีสาเหตุหลักมาจากการพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่ผิดเพี้ยนของคนเรา ซึ่งเกิดขึ้นได้นับตั้งแต่ตื่นจนกระทั่งเข้านอน ทั้งจากการทำงานเครียดสะสมมากจนเกินไป ความเมื่อยล้าของสภาพร่างกาย
เช่น สายตา กล้ามเนื้อบ่า คอ ไหล่ รวมไปถึงการรับประทานอาหาร ซึ่งหลายคนไม่เคยทราบมาก่อนว่า อาหารบางชนิดมีส่วนกระตุ้นให้อาการไมเกรนกำเริบขึ้น 

วันนี้เราจะพาทุกคนไปทำความรู้จักกับสารไทรามีนที่พบได้ในอาหาร และเป็นสาเหตุหนึ่งของอาการปวดไมเกรนกันค่ะ

รู้จักไทรามีน (Tyramine) 

ไทรามีน เป็นสารชนิดหนึ่งที่พบได้มากในอาหารจำพวกหมักดอง การรมควัน หรือผ่านการบ่มหมัก และแปรรูปเพื่อยืดอายุให้อาหารยังคงสด สามารถรับประทานได้นานขึ้น รวมถึงเครื่องดื่มประเภทเบียร์ หรืออาหารที่มียีสต์เป็นส่วนผสม หรือพวกเนย ช็อกโกแลต ไวน์แดง เป็นต้น

นอกจากนี้ ไทรามีน ยังเกิดได้จากกรดอะมิโนชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า ไทโรซีน ที่สลายตัวจากการหมักของอาหารอย่างใดอย่างหนึ่ง ยิ่งอาหารที่มีการหมักบ่มเป็นระยะเวลานาน ก็จะยิ่งมีสารไทโรซีนมากขึ้น

ไทรามีนกับอาการปวดไมเกรน

ในทางการแพทย์แผนปัจจุบันทำการวิจัยความเกี่ยวข้องของอาการปวดศีรษะกับสารไทรามีนไว้ว่า มันมีผลต่อการปล่อยสารเคมีของเซลล์ประสาทในสมองชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า Norepinephrine ซึ่งหากมีการหลั่งสารชนิดนี้มากเกินไปอาจส่งผลให้เกิดอาการปวดศีรษะหรืออาการปวดไมเกรนตามมาได้ 

ดังนั้นจึงเป็นไปได้ว่า ถ้าเรามีระดับสารไทรามีนที่สูงมากๆ อยู่ในร่างกาย จะส่งผลให้เกิดการหลั่งสารเคมีบางอย่างในสมองมีความผิดปกติไป นำมาสู่ความเปลี่ยนแปลงของระดับสารในสมอง ซึ่งมีความเกี่ยวพันและนำไปสู่อาการปวดไมเกรน

นอกจากนี้ ยังมีการศึกษาในเชิงวิทยาศาสตร์ว่า สารไทรามีน ยังเป็นสารที่ก่อให้เกิดการหลั่งฮอร์โมนที่ชื่อว่า แคทีโคลามีน (Catecholamines) ซึ่งสร้างจากต่อมหมวกไต และมีผลต่อการหดตัวของหลอดเลือดในสมอง เนื่องจากได้รับการกระตุ้นจากเหตุการณ์ที่ก่อให้เกิดภาวะตกใจกลัว หรืออารมณ์หวาดกลัว ต้องการหนีจากสิ่งนั้น เมื่อเหตุการณ์สงบลงหลอดเลือดจะขยายตัวและทำให้เกิดอาการปวดไมเกรนได้ในผู้ป่วยไมเกรนบางราย หรือผู้ป่วยที่มีแนวโน้มว่าจะเป็นโรคไมเกรน

ลดเสี่ยงไมเกรน ให้เลี่ยงอาหารเหล่านี้ 

อาหารที่ขึ้นชื่อว่ามีสารไทรามีนสะสมอยู่มากที่สุดเป็นลำดับแรกๆ ซึ่งผู้ป่วยไมเกรนควรเลี่ยงรับประทาน โด้แก่ 

• อาหารประเภทหมักดอง เช่น ผักหรือผลไม้ดองต่างๆ อย่างกิมจิ กะหล่ำปลีดอง ผักกาดดอง อาหารที่ทำจากถั่วเหลืองหมัก เต้าหู้ มิโซะ เต้าเจี้ยว 

• เครื่องดื่มประเภทไวน์ เบียร์ หรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ที่ต้องใช้การบ่มเป็นเวลานานๆ ซึ่งเป็นตัวการที่ก่อให้เกิดสารไทรามีนในริมาณที่สูง 

• อาหารแปรรูปเพื่อยืดอายุในการนำมาปรุงรับประทาน เช่น ไส้กรอก เนื้อสัตว์แช่แข็ง ดอง หรือรมควัน หรือเนื้อสัตว์บรรจุกระป๋องที่เก็บค้างไว้นาน ก็มีสารไทรามีนอยู่สูงเช่นเดียวกัน

• เครื่องปรุงรสต่างๆ ที่ช่วยเพิ่มรสชาติให้อาหาร เช่น น้ำปลา ซอสถั่วเหลือง ซอสเทอริยากิ เป็นต้น อาหารประเภทแแข็งๆ เช่น พาเมซาน เชดด้าชีส เป็นต้น

รวมไปถึงอาหารบางชนิดที่กระตุ้นให้ปริมาณไทรามีนเพิ่มตัวมากขึ้น เช่น หัวหอมดิบ ช็อกโกแลต ถั่วฟาวาหรือถั่วปากอ้า อะโวคาโด และกลุ่มผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว เช่น สับปะรด มะนาว ส้ม เป็นต้น 

ไม่น่าเชื่อเลยนะคะว่าอาหารที่กล่าวมาจะมีผลที่ทำให้เกิดอาการปวดไมเกรนได้ แต่ทั้งนี้ในผู้ป่วยบางรายก็พบว่า ไม่มีอาการปวดเกิดขึ้นแม้จะรับประทานอาหารที่มีสารไทรามีนเป็นส่วนประกอบเข้าไป 

อย่างไรก็ตาม การหลีกเลี่ยงรับประทานอาหารที่มีสารไทรามีนจะเป็นวิธีที่ดีกว่า แนะนำเลือกรับประทานผักผลไม้สด และควรรับประทานให้หมดภายใน 2 วัน เพื่อคุณค่าทางโภชนาการที่ยังครบถ้วน และเลือกปรุงอาหารด้วยเนื้อสด ปรุงสุกใหม่อยู่เสมอ และไม่ควรรับประทานที่แช่ไว้ในตู้เย็นเกินกว่า 1-2 วัน หรือเก็บค้างไว้เป็นเวลานานเพราะทานไม่หมดอย่างอาหารกระป๋อง เพราะอาจเกิดการบูดเน่าเสีย และจะก่อให้เกิดสารไทรามีนสูงเช่นกัน

เรียกว่ากันไว้ ดีกว่าแก้เมื่อปวดไมเกรนดีกว่า จริงไหมคะ….